प्रकरण १३ मधुमेहाचे दुष्परिणाम

संक्षिप्त व्हिडिओ पहा

“माझा मधुमेह, माझे नियंत्रण” या पुस्तकातील मूळ आशयावर आधारित, कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या साधनांचा (AI tools) वापर करून हे ऑडिओ व्हिडिओ तयार केले आहेत.

सविस्तर ऑडिओ ऐका

सारांश वाचा

मधुमेहामुळे उर्जा-विनिमय बिघडून चरबी साठते, वजन वाढते; BMI 23–25 वाढलेले, ≥27 स्थूलता मानली जाते. जास्त साखर/मीठ/कोलेस्टेरॉलमुळे रक्तवाहिन्यांचे अस्तर (एंडोथेलियम) खराब होते; मोठ्या रक्तवाहिन्या कडक होऊन हार्ट अटॅक/अर्धांगवायूचा धोका वाढतो. सूक्ष्म रक्तवाहिन्या बाधित झाल्याने डोळे, किडनी, पाय आणि मज्जातंतूंवर दीर्घकालीन दुष्परिणाम होतात.

“डेडली ड्यूओ” — मधुमेह + उच्च रक्तदाब एकत्र आल्यास अवयव-अपाय वेगाने वाढतो.

तात्काळ दुष्परिणाम: हायपोग्लायसेमिया (≤65 mg/dL) — भूक, घाम, थरथर, चक्कर, बेशुद्धी; हायपरग्लायसेमिया (400–500) — वारंवार लघवी, डिहायड्रेशन, इलेक्ट्रोलाइट बिघाड, किटोअॅसिडोसिस/कोमा.

पायांचा धोका: न्युरोपॅथी + अपुरा रक्तपुरवठा (न्युरो-इस्केमिक) → संवेदना कमी, जखमा चिघळणे, गँग्रीनमुळे काहींमध्ये अम्प्युटेशन.

डोळ्यांतील रेटिनोपॅथीमुळे रक्तस्त्राव/अंधत्व; लवकर निदान झाल्यास लेझर उपचार उपयुक्त.

लैंगिक आरोग्य: पुरुषांमध्ये इरेक्टाइल डिसफंक्शन सामान्य; रक्तवाहिन्या/न्युरोपॅथीमुळे; योग्य उपचार, जीवनशैली बदलांनी सुधारणा शक्य.

स्व-नियंत्रण महत्त्वाचे: आहार-व्यायाम, वजन/कंबर नियंत्रण, नियमित शुगर मॉनिटरिंग; HbA1c, लिपिड प्रोफाइल, BP, UMA, ECG, डोळे-पायांची वार्षिक तपासणी आवश्यक. शुगर नियंत्रणाने आधी झालेला नुकसान पूर्ण उलटत नाही; मात्र पुढील प्रगती मंदावते आणि गुंतागुंती टाळायला मदत होते.