प्रकरण ०८ बाल मधुमेह (Type 1 diabetes)
संक्षिप्त व्हिडिओ पहा 
“माझा मधुमेह, माझे नियंत्रण” या पुस्तकातील मूळ आशयावर आधारित, कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या साधनांचा (AI tools) वापर करून हे ऑडिओ व्हिडिओ तयार केले आहेत.
सविस्तर ऑडिओ ऐका 
सारांश वाचा 
बालमधुमेह हा टाईप १ प्रकारचा मधुमेह असून तो लहानपणीच सुरू होतो आणि मुख्यत्वे ऑटो-इम्युन प्रक्रियेमुळे स्वादुपिंडातील बीटा पेशी नष्ट झाल्याने होतो. भारतात प्रत्येक लाख मुलांमागे साधारण एक मूल या आजाराला बळी पडते. एकदा बीटा पेशींची हानी सुरू झाली की इन्सुलिनची निर्मिती थांबते आणि मुलांना आयुष्यभर बाहेरून इन्सुलिन घ्यावे लागते. या आजाराचे निदान साधारण वारंवार लघवी होणे, वजन कमी होणे, त्वचेचे आजार, अंधुक दिसणे किंवा अगदी बेशुद्ध होणे या लक्षणांवरून रुग्णालयातच होते. 1922 मध्ये इन्सुलिनचा शोध लागल्यापासून बालमधुमेहींचे अकाली मृत्यू टाळणे शक्य झाले आहे.
बालमधुमेही असूनही अनेक व्यक्तींनी कला, क्रीडा आणि राजकारण अशा क्षेत्रांत मोठे यश मिळवले आहे. या आजाराचे व्यवस्थापन पालकांच्या सक्रिय सहभागातून आणि नंतर मुलांच्या स्व-नियंत्रणातून शक्य आहे. ग्लुकोमीटरने वारंवार शुगर तपासणे, योग्य इन्सुलिन डोस घेणे, WHO ग्रोथ चार्टनुसार शरीराची वाढ मोजणे, आणि दुष्परिणामांबाबत जागरूक राहणे आवश्यक आहे. आहारात वय आणि वजनानुसार 1500 ते 2500 कॅलरीज द्याव्या लागतात ज्यात 60% पिष्टमय पदार्थ, योग्य प्रमाणात प्रथिने, स्निग्ध पदार्थ आणि जीवनसत्त्वे असणे गरजेचे आहे. वारंवार तपासणीशिवाय योग्य नियंत्रण शक्य नाही, म्हणूनच ग्लुकोमीटर आणि इन्सुलिन पेन वापरणे शिकणे अत्यावश्यक आहे. बालमधुमेही मुलांसाठीही हे स्व-नियंत्रण जीवनशैलीचा भाग बनले तर ते निरोगी, आत्मविश्वासी आणि यशस्वी जीवन जगू शकतात.
