प्रकरण ०७ मधुमेह आणि तणाव (Stress) व्यवस्थापन
संक्षिप्त व्हिडिओ पहा 
“माझा मधुमेह, माझे नियंत्रण” या पुस्तकातील मूळ आशयावर आधारित, कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या साधनांचा (AI tools) वापर करून हे ऑडिओ व्हिडिओ तयार केले आहेत.
सविस्तर ऑडिओ ऐका 
सारांश वाचा 
तणाव हा केवळ मानसिक नाही तर शारीरिक बदलही घडवतो. भीती, चिंता किंवा नकारात्मक भावना आल्या की शरीरात स्ट्रेसॉर्स नावाची रसायने निर्माण होतात, ज्यामुळे ब्लड प्रेशर, हृदयाचे ठोके, श्वसन आणि रक्तातील शुगर वाढते. तणावाचे प्रकार तीव्र, दीर्घकालीन आणि सूक्ष्म असे असून प्रत्येक प्रकार मधुमेह नियंत्रण बिघडवतो. काही वेळा स्ट्रेस कमी झाला तरी रक्तशर्करा नियंत्रणात येत नाही, म्हणून तणाव व्यवस्थापन आवश्यक ठरते.
तणाव नियंत्रणासाठी औषधांवर अवलंबून राहण्याऐवजी जीवनशैलीतील बदल प्रभावी ठरतात. संतुलित आहार, रोजचा व्यायाम, प्राणायाम-योगाभ्यास, साध्य होणारी उद्दिष्टे, सकारात्मक विचार, विनोदबुद्धी आणि इतरांसाठी काहीतरी करणे हे स्ट्रेस बस्टर्स आहेत. यामुळे स्ट्रेसॉर्स कमी होतात आणि आनंद देणारी फेरामोन्स वाढतात. जसे श्रीकृष्णाने अर्जुनाला सांगितले तसेच वारंवार प्रयत्न आणि वैराग्याने मनावर ताबा मिळवता येतो. तणाव कमी झाला तर मधुमेह नियंत्रण सोपे होते आणि आयुष्य अधिक निरोगी राहते.
